Rynek pracy zmienia się szybciej, niż większość z nas jest w stanie zaplanować swoją karierę. Kompetencje, które jeszcze kilka lat temu zapewniały stabilność zawodową, dziś często przestają wystarczać. W tej rzeczywistości rozwój zawodowy nie jest już kwestią ambicji, a staje się koniecznością. Pojawiają się jednak dwa różne sposoby reagowania na tę zmianę – i to, który z nich wybierzesz, może zadecydować o dalszym kierunku Twojej kariery. To właśnie one kryją się za pojęciami reskilling i upskilling.
Reskilling i upskilling – co to jest i co oznaczają po polsku?
Pojęcia reskilling i upskilling pochodzą z języka angielskiego i coraz częściej pojawiają się w kontekście rynku pracy oraz edukacji dorosłych. W tłumaczeniu po polsku można je rozumieć jako odpowiednio: przekwalifikowanie i podnoszenie kwalifikacji, choć takie uproszczenie nie oddaje w pełni ich znaczenia.
Upskilling odnosi się do sytuacji, w której rozwijamy kompetencje w obrębie tej samej specjalizacji. Przykładem może być specjalista uczący się nowych narzędzi i metod pracy w swojej branży lub menedżer rozwijający kompetencje przywódcze.
Z kolei reskilling oznacza zdobywanie nowych umiejętności w celu wykonywania innego zawodu lub zmiany obszaru działalności. To proces bardziej wymagający, ponieważ wiąże się nie tylko z nauką, ale często także z redefinicją tożsamości zawodowej.
Upskilling – rozwój w ramach tej samej ścieżki
W praktyce upskilling jest odpowiedzią na rosnące wymagania w ramach już wykonywanego zawodu. W wielu branżach nie chodzi dziś o zmianę profesji, lecz o nadążanie za jej ewolucją. Rozwój technologii, automatyzacja i cyfryzacja sprawiają, że kompetencje szybko się dezaktualizują. Dlatego upskilling staje się procesem ciągłym – stałym elementem funkcjonowania zawodowego.
Warto zauważyć, że upskilling:
- wzmacnia pozycję na rynku pracy;
- zwiększa efektywność w obecnej roli;
- pozwala uniknąć sytuacji, w której kompetencje przestają być wystarczające.
Reskilling – zmiana kierunku zawodowego
W odróżnieniu do upskillingu, reskilling wiąże się z bardziej radykalną zmianą. Jest odpowiedzią na sytuacje, w których dotychczasowa ścieżka zawodowa przestaje być możliwa, opłacalna lub satysfakcjonująca.
Reskilling może wynikać z:
- zmian technologicznych eliminujących dane stanowiska;
- potrzeby zmiany branży;
- chęci rozpoczęcia nowego etapu kariery.
Proces reskillingu wymaga nie tylko zdobycia wiedzy, lecz także gotowości do wejścia w nową rolę zawodową. Z tego względu często wiąże się z większym ryzykiem, ale też potencjalnie większą zmianą.
Reskilling i upskilling – jaka jest różnica?
Najprościej rzecz ujmując, różnica między tymi pojęciami dotyczy kierunku zmiany:
- upskilling rozwija to, co już mamy;
- reskilling pozwala zacząć od nowa w innym obszarze.
W praktyce granica między nimi bywa płynna. Rozwój kompetencji może zaczynać się jako upskilling, a z czasem prowadzić do reskillingu – szczególnie gdy nowe umiejętności otwierają możliwość zmiany zawodu.
Reskilling i upskilling w praktyce – co wybrać?
Decyzja między reskillingiem a upskillingiem zależy przede wszystkim od sytuacji zawodowej. Jeśli obecna ścieżka daje możliwości rozwoju, upskilling będzie naturalnym wyborem. Jeśli jednak rynek pracy lub indywidualne potrzeby wymuszają zmianę, konieczny może być reskilling.
W obu przypadkach kluczowe jest jedno: świadome podejście do rozwoju kompetencji. To nie liczba kursów czy szkoleń decyduje o efekcie, lecz ich dopasowanie do wyznaczonych celów zawodowych.
FAQ
Czy pracodawcy wspierają reskilling i upskilling swoich pracowników?
Coraz częściej tak – szczególnie w branżach, w których zmiany technologiczne zachodzą najszybciej. Wiele firm inwestuje w rozwój kompetencji pracowników, traktując to jako sposób na ograniczenie kosztów rekrutacji i utrzymanie know-how w organizacji.
Jak długo trwa proces reskillingu lub upskillingu?
To zależy od zakresu zmiany. Upskilling może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy, natomiast reskilling – zwłaszcza jeśli wiąże się ze zmianą branży – często wymaga dłuższego procesu, obejmującego zarówno naukę, jak i zdobywanie pierwszego doświadczenia.
Czy można łączyć reskilling i upskilling jednocześnie?
Tak, i w praktyce zdarza się to częściej, niż mogłoby się wydawać. Rozwijanie kompetencji w jednym obszarze może jednocześnie przygotowywać do stopniowej zmiany kierunku zawodowego, co pozwala ograniczyć ryzyko związane z nagłą zmianą kariery.
Bibliografia:
OECD, OECD Skills Outlook 2023: Skills for a Resilient Green and Digital Transition, 2023.
World Economic Forum, Future of Jobs Report, 2023.
