Ideologie liberalnej demokracji a bezpieczeństwo prawne
Autor
Arkadiusz Barut
Wydawnictwo
Oficyna Wydawnicza „Humanitas”
Subject
Prawo, Polityka, Demokracja, Liberalizm
Genre
Monografia
Category
Administracja i Prawo
Spis treści
Wstęp
Założenia
Pojęcie ideologii
Perspektywa metodologiczna
Współczesny kryzys prawa
Idea bezpieczeństwa prawnego jako odpowiedź na kryzys prawa
Pewność prawa
Zgodność działań władzy z jej deklaracjami co do posługiwania się prawem
Kierowanie się przez władzę rozumnością praktyczną
Rozdział I
Zagrożenia dla pewności prawa – płynność praw podstawowych
1.1. Denaturalizacja praw podstawowych a ich politycyzacja
– aspekt ideowo-historyczny
1.2. Liberalne koncepcje praw podstawowych o płynnej treści
1.2.1. John Rawls – „zasłona niewiedzy”
i dynamika centralnego zasięgu wolności
1.2.2. Ronald Dworkin – prawo do równego szacunku i troski
jako karta atutowa wobec praw podstawowych
1.3. Jürgen Habermas – administracja jako realizacja zasady wolnego dyskursu
1.4. Neomarkistowskie koncepcje praw podstawowych o płynnej treści
1.5. Idea praw bytów nieludzkich i transhumanizm
a postulat pewności praw podstawowych
1.5.1. Prawa zwierząt – cecha empiryczna w miejsce kwalifikacji gatunkowej
1.5.2. Krytyka – obiektywność podmiotu, obiektywność prawa
1.5.3. Transhumanizm – prawa podludzi i prawa „człowieka-boga”?
1.6. Zakorzenienie praw we wspólnocie politycznej jako warunek ich pewności?
1.6.1. Utożsamienie praw z zasadami ustroju politycznego
versus rozdział sfery politycznej i prywatnej
1.6.2. Zakorzenienie w prawie, zakorzenienie w tradycji
Rozdział II
Zagrożenia zasady zgodności działań władzy z jej deklaracjami
co do posługiwania się prawem – „podstawianie” polityki pod prawo
2.1. Ujęcia relacji prawa i polityki jako problem liberalnej demokracji
2.2. Ronalda Dworkina idea prawa jako wyrazu
liberalno-demokratycznego konsensusu
2.3. Philippe’a Noneta i Philipa Selznicka idea prawa
jako praktyki organizacji pozarządowych
2.4. Neomarksizm – prawo narzędziem zmian politycznych czy użyteczną fikcją?
2.5. Hermeneutyczna relacja między politycznością a prawem
2.5.1. Wspólnota obywatelska jako warunek istnienia prawa –
koncepcja Michaela Oakeshotta
2.5.2. Właściwe miary – republikańska idea prawa naturalnego
2.5.3. Szanse republikańskiej idei prawa naturalnego
Rozdział III
Zagrożenia dla zasady zgodności działań władzy
z jej deklaracjami – populizm i antypopulizm a bezpieczeństwo prawne
3.1. Pojęcie populizmu
3.2. Populizm a demokracja
3.3. Populizm a praworządność
3.4. Dwa ciała narodu
3.5. Lud idealny, lud realny i ochrona praw podstawowych –
koncepcja Carla Schmitta
Rozdział IV
Zagrożenia dla zasady zgodności działań władzy z jej deklaracjami –
problem aktywizmu sędziowskiego
4.1. Pojęcie aktywizmu sędziowskiego
4.2. Uzasadnienia aktywizmu sędziowskiego i ich krytyka
4.3. Niebezpieczeństwa aktywizmu sędziowskiego –
arbitralność rozumienia praw podstawowych
4.4. Niebezpieczeństwa aktywizmu sędziowskiego –
destrukcja struktury instytucjonalno-politycznej
jako zagrożenie bezpieczeństwa prawa
4.5. Szanse aktywizmu sędziowskiego: sędzia – obywatel
Rozdział V
Zagrożenia dla zasady kierowania się przez władzę rozumnością praktyczną –
ustępowanie prawa przez paradygmatami systemowymi
5.1. Zatarcie granic między władzą a społeczeństwem
5.1.1. Paradygmat public governance
5.1.2. Państwo administracyjne – koncepcja Edwarda Rubina
5.2. Autonomia systemu jako autonomia społeczeństwa –
koncepcja Günthera Teubnera
5.3. Nudges i system kredytu społecznego –
alternatywne w stosunku do prawa sposoby kontroli
5.4. Prawo i etyka w świecie systemów?
Rozdział VI
Zagrożenia dla zasady kierowania się
przez władzę rozumnością praktyczną – biowładza
6.1. Foucaultowska idea biowładzy
6.2. Konieczność w królestwie wolności –
koncepcje Hannah Arendt i Pierre’a Legendre’a
6.3. Permanentny stan wyjątkowy jako parodia prawa
6.4. Dyskurs konieczności strukturalnej jako destrukcja prawa
6.4.1. Konieczność jako antyteza prawa i polityki
6.4.2. Idea fronesis jako podstawa polityki i prawa
6.4.3. Reakcja na pandemię COVID-19 i walka
ze zmianami klimatycznymi jako odrzucenie idei fronesis
6.4.4. Destrukcja pojęcia obiektywności naukowej
jako podstawy rozstrzygnięć prawnych
6.5. Materialno-polityczne uzasadnienie konieczności
6.6. Ideologiczne uzasadnienia konieczności strukturalnej
6.6.1. Nadawanie rzeczom „obywatelstwa” – koncepcja Bruno Latoura
6.6.2. Cięcia epistemologiczno-polityczne – nowy materializm
6.6.3. Koncepcja społeczeństwa ryzyka
6.6.3.2. Walka z ryzykiem jako konieczność strukturalna
a paradygmaty prawa i polityki
6.6.3.3. Odchodzenie od idei związku przyczynowo-skutkowego
6.7. Rozumność praktyczna jako rozwiązanie problemu biowładzy
6.7.1. Przykład – sądy polskie wobec ograniczeń praw podstawowych
uzasadnianych epidemią COVID-19 a zasada proporcjonalności
6.7.2. Rozumność praktyczna jako uzasadnienie zasady proporcjonalności
6.7.3. Prawnik wobec twierdzeń eksperta
6.7.3.1. Niebezpieczeństwa autorytetu epistemicznego
6.7.3.2. Krytycyzm jako teoria spiskowa?
6.7.3.3. Decyzja praktyczno-normatywna i jej przesłanki
Zakończenie
Bibliografia