Zespół naukowy Instytutu Psychologii Akademii Humanitas opracował polską adaptację narzędzia Short Dark Tetrad (SD4-PL), służącego do badania czterech społecznie awersyjnych cech osobowości: makiawelizmu, narcyzmu, psychopatii i sadyzmu. Wyniki prac zostały opublikowane w międzynarodowym czasopiśmie “Frontiers in Psychiatry” w artykule Short Dark Tetrad – Polish version (SD4-PL): adaptation and extended psychometric evaluation of a measure of subclinical psychopathy, narcissism, Machiavellianism, and sadism. Publikacja stanowi ważne osiągnięcie naukowe zespołu i jednocześnie otwiera możliwość dalszego rozwoju badań nad ciemnymi cechami osobowości w polskim kontekście.
Polscy naukowcy z Akademii Humanitas opracowali adaptację narzędzia do badania ciemnych cech osobowości
Cechy osobowości, które wiążą się z manipulacyjnością, nadmiernym poczuciem wyjątkowości, obniżoną empatią, impulsywnością, chłodem interpersonalnym czy satysfakcją z cudzego dyskomfortu, od lat są przedmiotem zainteresowania psychologów. W literaturze naukowej określa się je mianem ciemnych cech osobowości, a ich cztery wymiary nazywane są Ciemną Czwórką (Dark Tetrad). W jej skład wchodzą: makiawelizm, narcyzm, psychopatia i sadyzm. Ważne jest, że badanie tych cech nie oznacza diagnozowania zaburzeń osobowości. W przypadku SD4 mówimy o ujęciu subklinicznym, czyli badaniu cech w perspektywie badawczej, a nie diagnostycznej. Narzędzie nie służy do etykietowania osób ani rozpoznawania zaburzeń, lecz do opisu różnic indywidualnych w zakresie społecznie awersyjnych tendencji osobowościowych. Wynik wskazuje, w jakim stopniu badana osoba przejawia cechy odpowiadające poszczególnym wymiarom.
Właśnie w tym obszarze swoje badania prowadził zespół autorów związanych m.in. z Instytutem Psychologii Akademii Humanitas: dr Paweł Dębski, Piotr Pałczyński, Monika Garczarczyk, Martyna Piankowska, Karolina Haratyk oraz dr Michał Meisner. Efektem ich pracy jest polska adaptacja Short Dark Tetrad – SD4-PL, której wyniki badań walidacyjnych zostały opublikowane w międzynarodowym czasopiśmie “Frontiers in Psychiatry”.
Czym jest Short Dark Tetrad i jakie cechy pozwala badać?
Short Dark Tetrad (SD4) to 28-punktowy kwestionariusz służący do badania czterech cech: makiawelizmu, narcyzmu, psychopatii i sadyzmu. Makiawelizm oznacza przede wszystkim skłonność do manipulowania i instrumentalnego traktowania innych; narcyzm wiąże się z poczuciem własnej wyjątkowości i potrzebą uznania; psychopatia obejmuje m.in. impulsywność, rozhamowanie i chłód interpersonalny; sadyzm – tendencję do czerpania satysfakcji z cierpienia, dyskomfortu lub upokorzenia innych. Nie są to jednak cztery całkowicie niezależne cechy. Badanie SD4-PL wskazuje na ich wzajemne powiązania i wspólny antagonistyczny rdzeń. Jednocześnie każdy z wymiarów zachowuje swoją specyfikę, dlatego mogą być analizowane oddzielnie.
Od tłumaczenia do polskiej adaptacji – jak powstało SD4-PL?
Opracowanie polskiej wersji narzędzia nie polegało wyłącznie na przetłumaczeniu 28 pytań. Celem adaptacji było zachowanie zgodności treści i badanych konstruktów z oryginalną wersją SD4. Nad polskim brzmieniem pozycji pracowali niezależni językoznawcy oraz członkowie zespołu badawczego, a ostateczne wersje pytań wybrano w drodze konsensusu. Następnie przeprowadzono badanie pilotażowe, a po nim właściwe badanie walidacyjne.
Ostatecznie w badaniu uwzględniono 931 dorosłych osób. Badacze sprawdzili, czy polska wersja narzędzia rzeczywiście pozwala wyodrębnić cztery zakładane cechy – makiawelizm, narcyzm, psychopatię i sadyzm. Ocenili również, czy pytania wchodzące w skład poszczególnych części testu są ze sobą spójne oraz czy SD4-PL daje wyniki zgodne z wynikami innych narzędzi służących do badania tych samych cech. Dzięki temu mogli ocenić, czy polska wersja kwestionariusza jest wiarygodnym narzędziem do prowadzenia badań.
Szczególną uwagę poświęcono również ocenie podskali sadyzmu. Jej wyniki porównano z wynikami niezależnego narzędzia Comprehensive Assessment of Sadistic Tendencies (CAST), które służy do pomiaru tendencji sadystycznych. Uzyskana korelacja potwierdziła związek między wynikami obu narzędzi i pokazała, że podskala sadyzmu SD4-PL wiarygodnie mierzy tę cechę.
Ważny krok w rozwoju badań nad osobowością w polskiej psychologii
Znaczenie tego osiągnięcia wykracza poza samo opracowanie polskiej wersji narzędzia SD4. Adaptacja pozwala prowadzić badania nad ciemnymi cechami osobowości z uwzględnieniem specyfiki polskiego języka i kontekstu kulturowego, a jednocześnie porównywać ich wyniki z międzynarodową literaturą naukową. W badaniu szczegółowo oceniono m.in. strukturę czynnikową, rzetelność i trafność narzędzia oraz funkcjonowanie jego poszczególnych podskal. Istotnym elementem było sprawdzenie czy makiawelizm, narcyzm, psychopatię i sadyzm można traktować jako odrębne, choć wzajemnie powiązane wymiary osobowości, a także zbadanie ich wspólnego, antagonistycznego rdzenia, czyli cech związanych m.in. z wrogością, brakiem troski o innych czy wykorzystywaniem ich do własnych celów.
SD4-PL stanowi tym samym ważny krok w rozwoju badań nad osobowością w Polsce i może znaleźć zastosowanie w projektach dotyczących m.in. funkcjonowania interpersonalnego, manipulacji, agresji, zachowań ryzykownych, relacji społecznych oraz ciemniejszych aspektów przywództwa i funkcjonowania organizacyjnego.
Publikacja w “Frontiers in Psychiatry” pokazuje, że badania prowadzone przez zespół związany z Akademią Humanitas wpisują się w międzynarodowy obieg naukowy i rozwijają polskie badania nad osobowością. To właśnie jest szczególnie ważne z perspektywy nauki – powstanie SD4-PL nie kończy badań, ale tworzy podstawę do kolejnych projektów i pogłębiania wiedzy o ciemnych cechach osobowości.
Przeczytaj pełną publikację
Chcesz poznać metodologię badania i szczegółowe wyniki? Przeczytaj pełny artykuł naukowy opublikowany w czasopiśmie “Frontiers in Psychiatry”: Short Dark Tetrad – Polish version (SD4-PL).
